Witaminy należą do związków organicznych niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka, których ustrój nie jest w stanie sam syntetyzować. Z tego powodu witaminy muszą być dostarczane w odpowiednich ilościach w pożywieniu, a w przypadku sportowców niezbędna jest dodatkowa suplementacja witamin w postaci odżywki lub suplementu wybranych witamin, na które zapotrzebowanie wzrasta (niekiedy kilkakrotnie) na skutek obciążenia treningowego. Wówczas witaminy przyjmowane są w postaci odżywki lub suplementu.
Witaminy zaliczane są do biokatalizatorów, regulujących wiele procesów biochemicznych w tkankach, lecz witaminy nie dostarczają bezpośrednio ani materiału budulcowego, ani energii. Podczas wzmożonego wysiłku fizycznego stwierdza się wzrost zapotrzebowania przede wszystkim na witaminy z grupy B, a także tzw. witaminy antyoksydacyjne (C, E, beta-karoten).
Wzmożonego zapotrzebowania trenujących sporty siłowe oraz takie dyscypliny jak kulturystyka i fitness, na witaminy nie uda się w pełni pokryć przez zwiększone spożycie produktów naturalnych. Ilości tych produktów musiałaby być takie, że przewód pokarmowy nie sprostałby potrzebom trawiennym. Wskazane jest więc stosowanie odżywek typu "witaminy", którymi uzupełnia się poszczególne niedobory witamin.
Witaminy z grupy B
Witaminy z grupy B współdziałają ze sobą i z tego powodu powinny być spożywane razem. Dobry suplement witaminy B powinien zawierać co najmniej witaminy - B1, B2, B3, B5 oraz B6.
Witamina B1 (tiamina)
Głównym zadaniem witaminy jest ułatwianie pozyskiwania energii ze spalania węglowodanów i zmniejszanie produkcji kwasu mlekowego, bierze również udział w przenoszeniu impulsów nerwowych. Odpowiednia podaż tiaminy zmniejsza napięcie układu nerwowo-mięśniowego, skracając okres potreningowej odnowy biologicznej.
Witamina B2 (ryboflawina)
Zadaniem witaminy jest udział w wielu procesach przemiany materii, m.in. w przemianach węglowodanów, tłuszczów i białek oraz w wytwarzaniu energii w łańcuchu oddechowym. Przyczynia się do syntezy białek i aminokwasów, a tym samym do przyrostu siły i masy mięśniowej.
Witamina B3 (niacyna)
Głównym zadaniem witaminy jest udział w procesie utleniania komórkowego, ułatwiając wytworzenie energii na drodze tlenowej.
Witamina B5 (kwas pantotenowy)
Jest współodpowiedzialna (z wit. A i B6) za przemiany energetyczne węglowodanów i tłuszczów oraz zwiększa odporność organizmu na zakażenia.
Witamina B6 (pirydoksyna)
Głównym zadaniem witaminy jest prawidłowa gospodarka białkowa - warunkująca procesy prowadzące do syntezy różnych aminokwasów w organizmie. Witamina B6 warunkuje i zabezpiecza prawidłową syntezę glikogenu oraz jego przemianę do glukozy.
Kwas foliowy (folacyna, foliany)
Zadaniem witaminy jest udział w przemianach aminokwasów, jest niezbędna do rozwoju wszystkich komórek w ustroju oraz prawidłowego rozwoju układu nerwowego i krwiotwórczego.
Witamina B12 (kobalamina)
Głównym zadaniem witaminy jest udział w syntezie białek, tworzeniu elementów morfotycznych krwi, metabolizmie tłuszczów i białek.
Witamina E (tokoferol)
Podczas intensywnych treningów wzrasta ilość wolnych rodników, które zmieniając właściwości błon biologicznych umożliwiają przenikanie do wnętrza komórki szkodliwych związków, dla których wcześniej błona stanowiła skuteczną zaporę. Witamina E zapobiega temu procesowi, pełniąc rolę ochronną nie tylko dla komórek mięśniowych, ale także dla komórek wątroby, krwinek czerwonych i naczyń krwionośnych. Zadaniem witaminy jest uczestniczenie w procesach odtruwania organizmu.
Witamina A (retinol)
Zadaniem witaminy jest uczestniczenie w procesie budowy i absorpcji białek. Wpływa na właściwy wzrost kości, skóry i błon śluzowych. Warunkuje proces prawidłowego widzenia, wzmacnia układ odpornościowy. Można ją przyjmować pod dwoma postaciami: jako witaminę A lub w postaci beta-karotenu, który w ustroju zostaje przekształcony we właściwą witaminę.
Witamina D (cholekalcyferol)
Według dzisiejszych poglądów witamina D nie jest typową witaminą, ale raczej hormonem, syntetyzowanym w skórze, pod wpływem promieni ultrafioletowych (słońca). Wpływa na prawidłowy rozwój i mineralizację kości. Niedobory witaminy D występują głównie w okresie zimowym, przy treningach prowadzonych w pomieszczeniach zamkniętych (bez dopływu promieni słonecznych).
Składniki mineralne (określane inaczej jako minerały lub sole mineralne) są niezbędne do utrzymania na określonym poziomie procesów fizjologiczno - biochemicznych organizmu.
W sportach siłowych takich jak kulturystyka i fitness minerały (składniki mineralne) są substancjami ciągle niedocenianymi, pozostającymi w cieniu witamin. Tymczasem składniki mineralne (minerały) są równie ważne, a niedobór choćby jednego z minerałów powoduje zaburzenia w funkcjonowaniu ustroju. Wzmożony wysiłek fizyczny wymaga zwiększonego dostarczania wielu makro i mikroelementów, zarówno tych, które biorą udział w regulowaniu procesów przemiany materii, jak i uczestniczących w procesach budowy tkanek. Kulturyści powinni spożywać odpowiednio większe ilości minerałów - potasu, sodu, wapnia, magnezu, żelaza, cynku, miedzi, chromu i selenu jako odżywki lub suplementy żywności.
Wapń (Ca) - suplement z działu "MINERAŁY"
Niezbędny dla wzrostu oraz wzmocnienia kości i zębów. Ponadto wspomaga krzepnięcie krwi oraz czynność układu nerwowego. Niedobór wapnia powoduje wadliwe przenoszenie bodźców nerwowych i kurcze mięśni.
Magnez (Mg) - suplement z działu "Minerały"
Niedobór magnezu znacznie zmniejsza wydolność fizyczną, prowadzi do wyczerpania i bolesnych skurczów mięśni. Magnez warto jest podawać łącznie z witaminą C, ponieważ potęguje się ich działanie ochronne.
Fosfor (P)- suplement z działu "minerały"
Ważny ze względu na swój udział w wewnątrzkomórkowej produkcji energii i fosfokreatyny.
Potas (K) - więcej w dziale "MINERAŁY"
Obfite pocenie się może szybko doprowadzić do niedoboru tego pierwiastka. Skutkami są słabość mięśni i w ciężkich przypadkach zaburzenia rytmu serca.
Sód (Na) - więcej w dziale "Minerały"
Pierwiastek bardzo rozpowszechniony, występuje w dużej ilości w diecie pod postacią soli kuchennej. Do przejściowego niedoboru sodu może dojść na przykład podczas kilku pierwszych dni intensywnej pracy treningowej, kiedy organizm nie zaaklimatyzował się do gorącego otoczenia. Zbyt wysoki poziom sodu w organizmie wpływa na zatrzymanie wody.
Żelazo (Fe) - więcej w dziale "minerały"
Jako składnik hemoglobiny, pełni ważną funkcję przy transporcie tlenu. Objawy niedoboru to zmniejszona wydolność, przemęczenie, słaba koncentracja, szybkie przekwaszenie mięśni, bezsenność i problemy z krążeniem.
Cynk (Zn)
Niedobór cynku powoduje zwiększoną podatność na infekcje i opóźnia gojenie się ran.
Miedź (Cu)
Jest składnikiem wielu enzymów, bierze udział w przemianach energetycznych, chroni komórki przed wolnymi rodnikami. Intensywne pocenie się może doprowadzić do obniżenia zawartości miedzi w organizmie.
Chrom (Cr)
Niedobór powoduje małą tolerancję glukozy i zwiększony poziom insuliny, dlatego też chrom ważny jest dla cukrzyków uprawiających sport, ponieważ przeciwdziała szybkiej utracie glukozy.
Selen (Se)
Łagodzi skutki katabolizmu wysiłkowego oraz ma pozytywny wpływ na system odpornościowy.
Wanad (V)
Ma wyraźne działanie anaboliczne, porównywalne z działaniem silnego hormonu anabolicznego - insuliny.
Suplementacja składnikami mineralnymi (minerały, sole mineralne), opiera się głównie na preparatach wieloelektrolitowych (wieloskładnikowych). |