Panie Profesorze...powszechna jest opinia, że powinniśmy łykać wiele witamin w tabletkach, gdyż inaczej nie będziemy zdrowi. Tymczasem coraz częściej pojawiają się doniesienia o szkodliwości witaminy A, C, E podczas długiego stosowania. Czy rzeczywiście witaminy w tabletkach mogą szkodzić? Czy nie lepiej zastąpić je owocami i warzywami?
To, że witaminy w postaci preparatów farmaceutycznych przyjmowane przewlekle szkodzÄ…, jest zbytnim uproszczeniem. Wspomniana witamina E, na przykÅ‚ad, charakteryzuje siÄ™ bardzo niskÄ… toksycznoÅ›ciÄ…. Nie obserwowano objawów zatrucia tÄ… witaminÄ… przy przyjmowaniu nawet 800 mg/dzieÅ„. Aby ustrzec siÄ™ zatrucia, wystarczy jedynie przestrzegać zalecanych dawek. W przypadku witaminy E wynosi ona 10-20 mg/dziennie.
Przedawkowanie witaminy C u osób szczególnie wrażliwych rzeczywiÅ›cie może prowadzić do krystalizacji szczawianów i moczanów w nerkach. Bardzo duże dawki 2000-3000 mg/dzieÅ„ mogÄ… także wywoÅ‚ywać zaburzenia w przewodzie pokarmowym. Obliczono jednak, że bezpieczna dawka wynosi 1000 mg/dzieÅ„ i może być przyjmowana przez dÅ‚uższy czas.
Z decydowanie niebezpieczne może być jedynie przedawkowanie witaminy A, czyli retinolu. Może powodować ona nawet ostre lub chroniczne zatrucie objawiajÄ…ce siÄ™ bólami gÅ‚owy, biegunkÄ…, ogólnie zÅ‚ym samopoczuciem. Aby jednak to nastÄ…piÅ‚o, trzeba by regularnie przyjmować co najmniej dziesiÄ™ciokrotnÄ… zalecanÄ… dawkÄ™, czyli przynajmniej 40 000 do 50 000 j.m/dzieÅ„. WiÄ™kszość przypadków hiperwitaminozy wystÄ™powaÅ‚a także przy nadmiernym spożyciu tranu z wÄ…troby ryb, posiadajÄ…cego bardzo wysokÄ… zawartość witaminy A. Nadmierne suplementowanie tej witaminy jest też szczególnie niewskazane dla kobiet w ciąży. Może bowiem dojść do zaburzeÅ„ rozwoju pÅ‚odu na skutek przedawkowania tego skÅ‚adnika. Uważa siÄ™, że kobiety w ciąży nie powinny nawet spożywać zbyt dużych iloÅ›ci wÄ…tróbki - szczególnie bogatej w witaminÄ™ A.
Bezpieczną postacią witaminy A natomiast jest beta - karoten, tj. prekursor witaminy A. Ponieważ organizm przetwarza tylko tyle beta-karotenu, ile potrzebuje, nie przyczynia się on do tworzenia zbyt wysokiej koncentracji retinolu w organizmie. Profilaktycznie łykajmy raczej beta-karoten, a nie witaminę A.
Nie zapominajmy więc o dobroczynnym wpływie witamin na nasz organizm, ale także o umiarze w ich stosowaniu. Suplementacja witaminami jest potrzebna, a żeby sobie nie zaszkodzić, wystarczy nie popadać w przesadę.
Na przykÅ‚ad omawiane witaminy C, E i beta-karoten sÄ… bardzo cenne w profilaktyce wielu chorób degeneracyjnych zwanych cywilizacyjnymi. Witaminy te zaliczane sÄ… do tzw. antyoksydantów szczególnie potrzebnych w starszym wieku. HamujÄ… one procesy starzenia siÄ™ i normalizujÄ… wiele szkodliwych reakcji biochemicznych przez neutralizacjÄ™ wolnych rodników - reaktywnych form tlenu. Procesy wolnorodnikowe zaÅ› leżą u podstawy wszystkich prawie schorzeÅ„ czÅ‚owieka - nowotworów, miażdżycy, stanów zapalnych i reumatoidalnych, chorób Alzheimera i Parkinsona.
Przyjmowanie tych witamin rzeczywiÅ›cie wpÅ‚ywa korzystnie na opóźnienie procesów starzenia - dziÄ™ki nim, np. w starszym wieku, można przedÅ‚użyć aktywne życie. Warto wiÄ™c wzbogacać dietÄ™ dÅ‚ugoterminowo wzglÄ™dnie niskimi dawkami tych witamin. SÄ… one wówczas caÅ‚kowicie bezpieczne.
Należy także pamiÄ™tać, że żaden z produktów nie jest peÅ‚nym źródÅ‚em skÅ‚adników mineralnych i witamin. Nie wystarczy wiÄ™c jeść bardzo dużo warzyw i owoców i dziÄ™ki nim uzupeÅ‚niać zapotrzebowanie na witaminy i skÅ‚adniki mineralne. Zbyt duża ilość produktów roÅ›linnych w przewodzie pokarmowym, a tym samym zbyt duża ilość bÅ‚onnika pokarmowego może hamować wiele reakcji biochemicznych zwiÄ…zanych z trawieniem i przyswajaniem.
Od wielu lat sÅ‚usznie propaguje siÄ™ spożywanie przez dorosÅ‚ego czÅ‚owieka 3/4 kg warzyw i owoców dziennie przez caÅ‚y rok. TakÄ… porcjÄ™ organizm może wykorzystać w peÅ‚ni. Nie uzupeÅ‚nia to jednak caÅ‚kowitego zapotrzebowania na niektóre witaminy. Optymalne zapotrzebowanie organizmu czÄ™sto uzyskujemy wówczas, gdy zastosujemy umiejÄ™tne uzupeÅ‚nianie preparatami witaminowymi. Dotyczy to np. kwasu foliowego, witaminy C, a także witaminy E
Obecnie w Instytucie Å»ywnoÅ›ci i Å»ywienia pracujemy nad wzbogacaniem, czyli fortyfikacjÄ… żywnoÅ›ci np. w kwas foliowy, a także w witaminy B6 i B12. Badania populacyjne wykazujÄ… bowiem, że w naszym kraju, tak zresztÄ… jak i w innych krajach europejskich; istniejÄ… niedobory witaminowe. Bardzo czÄ™sto stwierdza siÄ™ niedobory witaminy C, kwasu foliowego, a nawet witamin B6 i B12. Na ogóÅ‚ znaczne braki wystÄ™pujÄ… w populacji ludzi w podeszÅ‚ym wieku. TroszczÄ…c siÄ™ o zdrowie wÅ‚asne i swojej rodziny, powinniÅ›my wiÄ™c z umiarem i rozsÄ…dkiem wzbogacać dietÄ™ preparatami witaminowymi - szczególnie w okresie zimowym i wczesnowiosennym. Ostrożnej suplementacji wymagajÄ… też kobiety w ciąży, u których zazwyczaj zdarzajÄ… siÄ™ tzw. niedobory poÅ‚Ä…czone, tzn. kwasu foliowego, witaminy B12, C i żelaza.
:: 
